Algemeen
Traditie en verbon... Partnerbijdragen Psalmen en tassen Wandelvakantie Spa... Veel gezongen Psal... liederen en psalme... Verbondenheid Informatie
Muzieksoftware Capella review Overig
zelfstandig trouwa... Wat zeggen de Psal...

Van lapjes stof tot een afgewerkte quilt: de betekenis van longarm quilten

Auteur: Machiel Karels

Een quilt is veel meer dan een deken die uit verschillende stukken stof bestaat. In iedere quilt komen kleur, materiaal, techniek en persoonlijke keuzes bij elkaar. Soms wordt een quilt gemaakt voor dagelijks gebruik, soms als geschenk bij een geboorte, huwelijk of jubileum. Andere quilts bewaren herinneringen of krijgen een plaats als textielkunstwerk aan de muur.

Het maken van een quilt vraagt aandacht en geduld. Nadat de losse stoffen tot een geheel zijn samengevoegd, moet de quilt ook nog worden doorgestikt. Juist in die laatste fase kan een longarm quiltmachine een belangrijke rol spelen.

Maar wat is longarm quilten precies? Hoe verhoudt deze moderne techniek zich tot traditioneel handwerk? En waarom kiezen sommige quiltmakers ervoor om hun quilt professioneel te laten rijgen of quilten?

Patchwork en quilten zijn niet hetzelfde

De woorden patchwork en quilten worden vaak als synoniemen gebruikt, maar betekenen niet precies hetzelfde.

Bij patchwork worden verschillende stukken stof aan elkaar genaaid. Door kleuren, vormen en patronen te combineren, ontstaat een groter geheel. Dit kan heel eenvoudig zijn, maar ook bestaan uit ingewikkelde geometrische motieven en honderden kleine onderdelen.

Het samenvoegen van die stofdelen wordt piecing genoemd. De bovenste laag die hierdoor ontstaat, heet de quilttop.

Bij quilten worden vervolgens meerdere lagen stof met steken aan elkaar verbonden. Een quilt bestaat doorgaans uit:

een quilttop;
een tussenvulling;
een achterkantstof.

Deze drie lagen vormen samen de quilt sandwich. De quiltsteken houden de lagen op hun plaats, maar hebben meestal ook een decoratieve functie.

Een ambacht met een lange geschiedenis

Het gebruik van meerdere doorgestikte lagen textiel is al eeuwenoud. Door lagen stof en vulling met elkaar te verbinden, ontstond een warm en stevig materiaal. Dit werd niet alleen gebruikt voor dekens, maar ook voor kleding en andere beschermende toepassingen.

Later ontwikkelde quilten zich tot een volwaardig textielambacht. Vooral in Noord-Amerika ontstond een sterke quilttraditie. Stoffen werden zorgvuldig bewaard en opnieuw gebruikt. Kleine reststukken kregen een plaats in grotere patronen. Zo konden praktische gebruiksvoorwerpen tegelijkertijd een persoonlijke en artistieke betekenis krijgen.

Bekende traditionele patronen zijn onder andere de Log Cabin, de Nine-Patch en de Double Wedding Ring.

Quilts konden bovendien verbonden zijn met belangrijke momenten in het leven. Een Friendship Quilt werd bijvoorbeeld door meerdere mensen gemaakt als teken van verbondenheid. In een Memory Quilt werden stoffen verwerkt die herinnerden aan personen of gebeurtenissen.

De laatste fase van het quiltproces

Wanneer de quilttop klaar is, is het werk nog niet voltooid. De top moet worden gecombineerd met een tussenvulling en een achterkantstof.

Daarna worden de lagen doorgestikt. Dat kan op verschillende manieren:

met de hand;
met een gewone naaimachine;
met een longarm quiltmachine.

Handquilten geeft een quilt een karakteristieke uitstraling. De afzonderlijke steken blijven zichtbaar en maken deel uit van het handgemaakte karakter. Bij een hand-quilting stitch probeert de maker meestal kleine en gelijkmatige steken door alle lagen heen te maken.

Machinaal quilten gaat doorgaans sneller. Toch kan het doorquilten van een grote quilt op een gewone naaimachine behoorlijk zwaar zijn. De quilt moet onder de arm van de machine worden geduwd, gevouwen en voortdurend opnieuw worden gepositioneerd.

Wat is een longarm quiltmachine?

Een longarm quiltmachine is speciaal ontworpen voor het doorquilten van grote werkstukken.

De naam verwijst naar de lange arm van de machine. De afstand tussen de naald en de achterkant van de machine is aanzienlijk groter dan bij een gewone naaimachine. Daardoor is er veel meer werkruimte.

Een longarmmachine staat op een groot quilting frame. De quilttop, tussenvulling en achterkant worden op of tussen verschillende rollen geplaatst. Tijdens het quilten blijft de quilt op het frame liggen.

Bij een gewone naaimachine beweegt de maker de stof onder de naald door. Bij een longarmmachine beweegt juist de machine over de opgespannen quilt.

Daardoor hoeft de quilt niet voortdurend te worden opgerold of door een beperkte opening te worden geduwd.

De rol van het frame

Het frame is een belangrijk onderdeel van de longarmmachine. Het zorgt ervoor dat de verschillende quiltlagen gelijkmatig worden ondersteund.

De achterkantstof wordt meestal als eerste op het frame aangebracht. Daarboven komen de tussenvulling en de quilttop. De lagen worden zorgvuldig uitgelijnd en op spanning gebracht.

Die spanning moet precies goed zijn. Wanneer de stof te los ligt, kunnen plooien of verschuivingen ontstaan. Wanneer de stof te strak wordt opgespannen, kan de quilt na het verwijderen van het frame vervormen.

De ervaring van de longarmquilter blijft daarom belangrijk. Ook bij een geavanceerde machine bepaalt de voorbereiding voor een groot deel de kwaliteit van het eindresultaat.

Handgestuurd longarm quilten

Bij handgestuurd longarm quilten beweegt de quilter de machine zelf over het frame. De bewegingen van de machine bepalen het patroon.

Dat lijkt in sommige opzichten op free-motion quilting. Het verschil is dat bij free-motion quilting de stof wordt bewogen, terwijl bij een longarmmachine de machine zelf beweegt.

Een bekende vrije quilttechniek is meanderen. Daarbij slingert een doorlopende lijn over het quiltoppervlak. De lijnen kruisen elkaar meestal niet.

Naast meanderende lijnen kunnen ook krullen, bladeren, veren, cirkels en geometrische vormen worden gemaakt. Handgestuurd quilten vraagt een goede oog-handcoördinatie en veel oefening.

Computergestuurd longarm quilten

Moderne longarmmachines kunnen ook voorzien zijn van een computersysteem. De quilter kiest dan een digitaal patroon en stelt de gewenste afmetingen in.

De computer stuurt de machine vervolgens aan. Het patroon wordt rij voor rij over de quilt aangebracht.

Dat betekent niet dat het gehele proces vanzelf verloopt. De longarmquilter moet onder andere:

het patroon passend maken voor de afmetingen van de quilt;
de afstand tussen de patroonrijen bepalen;
de draadrichting en spanning controleren;
zorgen dat de patronen goed op elkaar aansluiten;
controleren of de achterkant glad blijft;
ingrijpen wanneer een draad breekt of de machine niet goed stikt.

Computergestuurd quilten maakt vooral een zeer regelmatige herhaling van patronen mogelijk.

Wat is all-over quilting?

Een veelgebruikte werkwijze bij longarm quilten is all-over quilting.

Hierbij wordt één doorgaand motief over de volledige quilttop gestikt. Het quiltpatroon volgt niet noodzakelijk de afzonderlijke stofdelen of patchworkblokken. Het vormt als het ware een extra laag over het totale ontwerp.

Er zijn veel verschillende overallpatronen. Denk aan golvende lijnen, bloemen, bladeren, sterren, lussen en geometrische vormen.

Een all-over patroon heeft verschillende functies. Het:

verbindt de drie quiltlagen;
verdeelt het stikwerk gelijkmatig;
geeft de quilt stevigheid;
voegt structuur en reliëf toe;
kan de stijl van de quilttop versterken.

Een rustig quiltpatroon kan geschikt zijn wanneer de stoffen en patchworkblokken al veel details bevatten. Bij een eenvoudige quilttop kan juist een opvallender motief worden gekozen.

Quilten op maat

Naast all-over quilting is ook maatwerk mogelijk. Dit wordt vaak custom quilting genoemd.

Bij maatwerk worden verschillende delen van de quilttop op een eigen manier gequilt. Een rand kan bijvoorbeeld een ander patroon krijgen dan het middengedeelte. Rond een applicatie kunnen lijnen worden aangebracht die de vorm benadrukken. In patchworkblokken kan ieder vlak een eigen motief krijgen.

Technieken zoals stitch in the ditch, echo quilting en outline quilting kunnen hierbij worden toegepast.

Quilten op maat vraagt meestal meer voorbereiding en tijd dan een all-over patroon. De prijs van deze vorm van quilten ligt daarom doorgaans hoger.

Een quilt laten rijgen op de longarmmachine

Een longarmmachine kan ook worden gebruikt om een quilt te rijgen.

Bij rijgen worden de drie lagen tijdelijk met elkaar verbonden. Dit gebeurt voordat het definitieve quiltwerk wordt aangebracht.

Sommige quiltmakers willen hun quilt graag zelf met de hand of naaimachine doorquilten, maar vinden het lastig om de lagen zonder plooien op elkaar te leggen. Vooral bij grote quilts kan dit veel ruimte en lichamelijke inspanning vragen.

Op een longarmmachine kunnen regelmatige, grote rijgsteken worden aangebracht. Daarna kan de quilt van het frame worden gehaald en door de maker zelf verder worden afgewerkt.

De keuze van de tussenvulling

De tussenvulling heeft grote invloed op het karakter van de quilt. Zij bepaalt onder andere hoe warm, dik, soepel of zwaar de quilt wordt.

Er bestaan verschillende soorten vulling:

katoen;
polyester;
wol;
bamboe;
mengsels van verschillende vezels.

Een katoenen vulling geeft vaak een relatief vlak en natuurlijk resultaat. Polyester kan meer volume geven. Wol is licht, warm en veerkrachtig.

De dikte en luchtigheid van de vulling worden ook wel de loft genoemd. Een vulling met een hoge loft laat het quiltpatroon sterker naar voren komen.

Het belang van garen

Het garen is niet alleen functioneel, maar ook onderdeel van het ontwerp.

Een kleur die dicht bij de kleur van de stoffen ligt, zorgt voor een rustig resultaat. Contrasterend garen maakt het quiltpatroon juist opvallender.

Ook het materiaal en de dikte van het garen spelen een rol. Katoenen garen geeft een andere uitstraling dan polyester of glanzend rayon. Een dikker garen laat de quiltlijnen sterker naar voren komen.

De draadspanning moet zorgvuldig worden ingesteld. Bij een onjuiste spanning kunnen lusjes, draadbreuk of zichtbare onderdraad ontstaan.

Waarom kiezen voor een longarmservice?

Niet iedere quiltmaker wil of kan een grote quilt zelf doorquilten. Een longarmservice kan daarom een praktische oplossing zijn.

Redenen om voor een longarmservice te kiezen zijn bijvoorbeeld:

de quilt is te groot voor een gewone naaimachine;
het hanteren van de quilt is lichamelijk belastend;
de maker heeft weinig ervaring met machinaal quilten;
een regelmatig patroon is gewenst;
de quilt moet binnen een bepaalde termijn gereed zijn;
de maker besteedt zijn tijd liever aan patchwork en ontwerp.

Het uitbesteden van het quiltwerk betekent niet dat de quilt minder handgemaakt is. Het grootste deel van de creatieve keuzes is immers al gemaakt bij het ontwerpen, kiezen van de stoffen en samenstellen van de top.

De samenwerking tussen de maker en de longarmquilter kan juist bijdragen aan een resultaat waarin ontwerp en afwerking goed op elkaar zijn afgestemd.

Een quilt goed voorbereiden

Wie een quilt bij een longarmservice aanlevert, moet deze zorgvuldig voorbereiden.

Zorg voor een vlakke quilttop

De quilttop moet zo recht en vlak mogelijk zijn. Golvende randen, open naden of overtollige stof kunnen tijdens het quilten problemen veroorzaken.

Het zorgvuldig persen van de naden helpt om een vlak geheel te krijgen. Daarbij is het belangrijk om de stof niet uit te rekken.

Verwijder losse draadjes

Losse draadjes kunnen zichtbaar blijven achter lichte stoffen. Controleer daarom ook de achterkant van de quilttop.

Maak de achterkant ruim genoeg

De achterkantstof en tussenvulling moeten groter zijn dan de quilttop. De extra ruimte is nodig om de quilt op het frame te bevestigen en tot buiten de rand van de top te quilten.

Controleer naden en randen

Alle naden moeten stevig gesloten zijn. Ook de buitenrand van de quilttop moet worden gecontroleerd. Naden die tot aan de rand lopen, kunnen eventueel met een extra stiklijn worden vastgezet.

Overleg over versieringen

Dikke borduursels, knopen, kralen en andere embellishments kunnen de beweging van de machine hinderen. Bespreek vooraf of dergelijke versieringen aanwezig mogen zijn.

Handwerk en moderne techniek

Soms wordt een tegenstelling gemaakt tussen traditioneel handquilten en machinaal quilten. In de praktijk bestaan deze werkwijzen vaak naast elkaar.

De ene quilt vraagt om kleine handgemaakte steken. Bij een andere quilt past juist een regelmatig machinaal motief. Sommige quiltmakers combineren verschillende technieken binnen één project.

Een longarmmachine neemt het creatieve proces niet over. De machine is een instrument. De keuzes voor patroon, garen, dichtheid en materiaal blijven door mensen gemaakt.

Longarm quilten laat daarmee zien hoe een oud ambacht zich kan blijven ontwikkelen. Nieuwe technieken maken andere vormen en werkwijzen mogelijk, terwijl de aandacht voor stof, kleur, patroon en vakmanschap behouden blijft.